De verantwoordelijkheid van de nummer 1

21/08/2015 - 13:15

In mijn tweede blog staan keepers uiteraard weer centraal. Zoals het gaat met het schrijven van blogs, althans wel bij mij, schrijf je een blog in delen. Eigenlijk is een blog nooit echt af. Een deel van deze blog was wel al af en heb ik eerder deze week reeds gedeeld via Facebook, dit naar aanleiding van de discussie Vermeer/Hahn. Mede door het grote aantal reacties heb ik de blog nu volledig afgerond en deel ik deze hier met alle keepersgekken van Nederland en andere geïnteresseerden.

Onder een vergrootglas

Van de beste keeper van Nederland naar de kop van Jut. 
Van het talent van de club naar onervaren en onbetrouwbaar.
Van stabiele factor naar 'hij kan de druk niet aan'.

Iedere foute pass.
Iedere bal die je loslaat (wel of geen tegendoelpunt).
Iedere keer als je uitglijdt.
Als keeper lig je altijd onder een vergrootglas.

Dat is het lot van een keeper, dat weet iedereen die voetbal kijkt en speelt. Keepers weten dat niet alleen, maar voelen dat ook! Keepers voelen die druk, ook al wordt er niet over gesproken, ook al ben je 'vaste waarde', die druk is er echt altijd. Ongeacht op welk niveau je speelt en bij welke club, elke handeling van een keeper wordt onder een vergrootglas gelegd. Ik kan me niet herinneren dat iedere foute pass van Pirlo uitgebreid werd besproken tijdens de 'na-babbel' op tv en ook de gemiste kansen van Messi doen er over het algemeen niet zo toe, omdat hij toch veel scoort.

Bij keepers doen we dat gek genoeg wel! En we richten ons met name op het voetballende deel. Gek genoeg ligt hier (bijna) meer focus op dan bij voetballers, althans wel in hoe we keepers beoordelen. Sinds het moment dat de keeper de terugspeelbal niet meer in zijn handen mag pakken (invoering regel in het seizoen 1992/1993), is de ontwikkeling van de meevoetballende keeper ontstaan. Waar vroeger 'de slechtste voetballer' tussen de palen stond, staat er nu vaak een elfde veldspeler met handschoenen onder de lat. Trainingen zijn door de jaren heen ontwikkeld en verbeterd, waardoor keepers nu ook meer deel uitmaken van het team(proces). Bij Ajax trainen keepers al jaren een groot deel van de week als 'voetballer' en staat tijdens vele oefenvormen het voetballende deel centraal. En terecht!

Een keeper die het vermogen heeft om een juiste pass te geven op het juiste moment, is van absolute meerwaarde voor zijn team, indirect en direct. Iedereen die voetbalt weet hoe fijn het is om een keeper achter je te hebben die de rust bewaart wanneer dat nodig is en die de perfecte lange bal geeft, wanneer daar om gevraagd wordt. En aangezien het een onderdeel is van het takenpakket van de keeper, dient hij hier ook op beoordeeld te worden.

Terug naar de basis

Een keeper is anders.
Hij heeft een ander tenue.
Hij heeft keepershandschoenen.

Als keeper vervul je een aparte rol in het team. Je hebt als enige speler in het team niet de taak om te scoren. Tegenhouden is het devies. Iedere speler komt tijdens de wedstrijd wel een keer over de middenlijn, in de 16-meter van de tegenstander. Zelfs verdedigers krijgen bijna wekelijks de kans om op doel te schieten en/of koppen. Een keeper niet. Zijn taak is simpel: ballen tegenhouden! Ik denk dat we kunnen stellen dat er in Nederland zeer veel goed geschoolde trainers rondlopen, maar als je ze vraagt wat verlang je van jouw keeper, is het antwoord in acht van de tien gevallen: ballen tegenhouden! In feite is dit natuurlijk ook de taak van iedere keeper, de manier waarop is echter de grote vraag.

Een van mijn favoriete quotes met betrekking tot de rol van de keeper is: "You don't need your goalkeeper to score a goal but you do need him to achieve your goal!"

Keeperstraining

Door de jaren heen heb ik met een aantal zeer ervaren en getalenteerde (keepers)trainers en keepers mogen werken en 'mijn manier' van werken daardoor kunnen ontwikkelen. Als je (met) keepers traint, is het in mijn ogen essentieel te trainen op de volgende zaken:

1. BASIShouding
'De geleerden' zijn het niet 100% eens over hoe een keeper nu precies moet staan, maar één ding is zeker: een keeper moet klaar zijn op het moment van een schot/pass/kopbal etc. Daar is een actieve houding voor nodig. Iedere keeper dient zich bewust te zijn van het feit dat hij zijn handen daarbij niet alleen mag gebruiken, maar ook de intentie moet hebben om ze te gebruiken.

TIP: kijk als teamtrainer bij een partij- en/of afwerkvorm ook eens aandachtig naar je keeper. Kan hij direct reageren bij een bal op doel, of maakt hij nog een pasje/hupje. Bestudeer ook de positie van zijn handen; veel keepers doen een poging tot rugcrawl (handen achter hun lichaam) op het moment dat ze in actie moeten komen, waardoor ze vaak te laat zijn om op een juiste manier hun handen te gebruiken. (Dit is vaak het verschil tussen klemvast of niet.)

2. Positie
In mijn ogen is de positie van de keeper in/voor zijn doel en ten opzichte van het spel vaak doorslaggevend voor het wel of niet verrichten van een redding. Ik herinner me een quote/vraag van Van der Sar (sorry, helaas geen bronvermelding voorhanden) in aanloop naar het 'levensboek' over hem (geschreven door Jaap Visser, een absolute aanrader om te lezen) met betrekking tot foto's van of met mooie reddingen. Of er niet meer van dat soort foto's in het boek moesten komen? Deze foto's zijn en waren echter moeilijk te vinden. Dit aangezien Van der Sar het vermogen had (en waarschijnlijk nog steeds heeft) om bijna altijd op de juiste plek te staan.

TIP: Als je als hoofdtrainer je keeper goed wilt beoordelen tijdens een training, werk dan met afwerkvormen van verschillende afstanden waarbij voor het schot een zijwaartse of diepte pass is ingebouwd. Of laat een speler de bal mee naar binnen of buiten nemen, voordat hij mag afwerken. Een keeper zal dan constant zijn positie moeten aanpassen.

3. Voortzetting (rollen, gooien, passen en trappen)
En dan nu de voortzetting. We verwachten hierin dus vrij veel van onze keeper(s) en met name van de contacten met zijn voeten. Maar trainen we hier ook voldoende op? Geven we de keeper in de training(en) dezelfde opdracht mee als in de wedstrijd? Kan en mag hij dan net zo opbouwen als in de wedstrijd? Als keeperstrainer train ik voortzetting altijd vanuit een voorgaande actie, zo gaat het immers in de wedstrijd ook. Na een redding volgt een voortzetting. Geen redding betekent dus ook geen kans op een voortzetting voor de keeper.

TIP: Tijdens trainingen ligt vaak de nadruk op kort bij het doel opbouwen in een kleine ruimte. Als je in de kleine ruimte uit de voeten kan, kun je dit immers ook op een groot veld. Toch? Dat geldt niet voor iedere speler/positie en al helemaal niet voor de keeper. Geef je keeper dan ook de tijd en ruimte om hier tijdens de week aandacht aan te besteden. Laat een pass naar een buitenspeler bijvoorbeeld geven door een van je keepers, of laat de keeper eerst een diepe bal geven en start dan met de oefenvorm.

4. COACHING (wat zeg je wanneer, tegen wie en hoe)

Bij deze beloof ik plechtig COACHING in mijn volgende blog te behandelen, al is het maar omdat statistisch gezien ≥ 50% van ALLE tegendoelpunten te voorkomen zijn door een juiste en tijdige coaching door de keeper.

*Zoals je ziet, spreek ik niet over vangen, duiken en/of zweven, want dat kun je pas doen als je de BASIS goed voor elkaar hebt. Uiteraard zijn deze zaken wel verwerkt in het trainen van keepers, net als het trainen van (lucht)duels en voetenwerk (om in de juiste positie te komen). Standaardsituaties worden altijd in overleg met de hoofdtrainer uitgewerkt en getraind.

Keepers zeuren niet

Neem al het bovenstaande mee en verplaats je in een keeper en dan niet alleen als je FIFA speelt of mag gokken in welke hoek de penalty wordt geschoten, maar probeer te denken als keeper voor je een oordeel hebt en geeft. Praat er desnoods over met je keeper(strainer). Hoe denkt hij? Wat voelt hij? Keepers zijn inderdaad anders, maar keepers zeuren niet. Ze vragen slechts om een beetje vertrouwen.
Dus denk de volgende keer even na als je opbouwende kritiek hebt voor een keeper.

TIP: als je een keeper wil/moet wijzen op zijn ontwikkelpunten doe dat duidelijk en één-op-één en investeer tijd en energie in het trainen van zijn 'tekortkomingen'.

En voor alle keepers: Heb vertrouwen in jezelf, vertrouwen in eigen kunnen.

bjorn van haaren
Op 21-08-2015
Geschreven door: Bjorn van Haaren
In: Sportvisie

Het buitenbad is helaas gesloten. Deze gaat weer open op 28 april 2018. Tot dan!

Date: 
19 april 2018