De keeper als coach

15/10/2015 - 09:00

Na de uitschakeling van het Nederlands elftal voor het EK 2016 kun je natuurlijk over zeer veel keeper gerelateerde zaken een mooie blog schrijven. Had Stekelenburg toch niet gewoon moeten keepen? Waren die eerste en tweede tegengoal tegen Tsjechië niet gewoon houdbaar voor Jeroen Zoet? Wat als Cillessen op 3 september de penalty van Sigurdsson wel had gestopt? Maar trouwe volgers van mijn blog weten dat ik heb beloofd dat mijn volgende blog zou gaan over COACHING door de keeper en belofte maakt schuld.

 

"Coaching is meer dan alleen "LOS" roepen wanneer je uitkomt en een keeper die veel roept of praat is nog geen goed coachende keeper."

 

50% van ALLE tegendoelpunten is te voorkomen door een juiste en tijdige coaching door de keeper

Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen: naast het trainen van diverse voor de hand liggende zaken kun je als keeper(strainer) niet om het trainen van coaching heen! Daar waar Raymond Verheijen zijn database heeft als het gaat om het herstel van spelers gerelateerd aan resultaten van teams en de manier en mate van fysieke training (en vele andere koppelingen) heb ik mijn eigen database als het gaat om (tegen)doelpunten gerelateerd aan de voorafgaande situatie(s). Sinds mijn periode als keeperscout van Willem II sta ik keurig bij iedere wedstrijd die ik bezoek langs de kant om alle keepershandelingen vast te leggen. Naast mijn speciale focus op het neerzetten van de organisatie bij corners (voor en tegen), ben ik al vanaf het begin met zeer veel interesse aan het kijken en luisteren naar wat keepers zoal roepen (dat is het namelijk vooral) tijdens het spel.

De juiste woorden op het juiste moment

Opvallend veel keepers zijn zeer actief als de bal ver weg is en bemoeien zich het liefst nog met de looplijnen van de spitsen, maar zijn verdacht stil als de bal in de buurt is en verdedigers de hulp van hun keeper juist kunnen gebruiken. Wanneer verdedigers vervolgens in actie moeten komen, volgt er een gil om aandacht of blijft het juist stil. Het gevolg is dat de keeper en speler(s) elkaar na de zoveelste tegengoal vragend aankijken: wat is er nu eigenlijk gebeurd. Helaas hebben maar weinig keepers de tools om de juiste woorden op het juiste moment te gebruiken. Dat terwijl 50% van alle tegendoelpunten (gebaseerd op ≥250 wedstrijden) te voorkomen is door een juiste en tijdige coaching. In 2013 heeft 'De Voetbaltrainer' mij al eens geïnterviewd over dit onderwerp en hebben we zo simpel mogelijk uiteengezet hoe coaching, door de keeper, te trainen is (inclusief oefenvormen). Zoals wel vaker duurt het echter even voordat de voetbalwereld een dergelijk onderwerp omarmt en oppakt. Op veler verzoek deel ik daarom bij deze opnieuw een aantal tips & tricks.

Kort en bondig

Kort en bondig daar moet je zijn als keeper als je coacht. Een keeper dient zijn medespelers vooral te zeggen wat ze moeten doen, opdrachten geven daar gaat het om, coaching moet functioneel zijn! Een heel simpel voorbeeld dat iedere keeper en/of speler direct zal herkennen. "Man in de rug!" de meeste voetballers weten (en/of voelen) op dat moment echt wel dat ze een man in de rug hebben, maar ze willen maar op één vraag antwoord: WAT MOET IK DOEN!? Het is dus op dat moment aan de keeper om te zeggen wat hij moet doen. Kaatsen, de bal langs de zijlijn spelen, openen/draaien naar links of rechts, buiten trappen, etc. Helaas is het heel vaak zo dat wij (als keepers maar ook als spelers en trainers) de huidige situatie beschrijven in plaats van met oplossingen te komen, waardoor het (in)directe gevaar niet verdwijnt, maar vaak nog erger wordt.

Het is voor een keeper belangrijk dat hij met zijn verdedigers bepaalde terminologie afspreekt, zodat beide partijen weten wat ze van elkaar kunnen en mogen verwachten. Bij een van mij vorige clubs zijn we daar op een trainingsavond eens rustig voor gaan zitten met alle selectiekeepers. Later is dit besproken met spelers, hetgeen resulteerde in negen cleansheets in competitieverband gedurende dat seizoen. Uiteraard dien je eerst te bepalen welke termen je als keeper(s) wanneer wilt of moet gebruiken, alvorens deze te bespreken met je medespelers.

Timing en intonatie zijn essentieel

Net als bij het geven van de perfecte voorzet of het maken van de mooiste redding, is timing essentieel. Op hét juiste moment moet je als keeper je medespeler(s) voorzien van de juiste coaching, rekening houdend met de volgende acties en/of het voorkomen hiervan. Ik noem het ook wel eens 'de redding voor de redding'. Elke keeper vindt het heerlijk om een mooie redding te maken, maar als je goed nadenkt is het voorkomen van het maken van een redding minstens zo lekker! Jij hebt immers iemand anders laten zien/horen/blijken dat jij het spel kan lezen, dat je oplossingen biedt. Iets wat verdedigers een minstens zo geruststellend gevoel geeft, dan wanneer je als keeper die ene bal uit de kruising plukt. En rationeel gezien: minder ballen op doel is minder kans op tegendoelpunten, denk daar maar eens over na.

De opdracht

Vorige week nog gaf ik een keeper de schier onmogelijke opdracht om een 10 tegen 10 partij te overleven niet alleen zonder tegendoelpunt maar ook zonder één schot op doel. Hij lachte deze opdracht bijna weg als een boer met kiespijn, maar ruim tien minuten later liep hij als een ware veldheer richting het midden voor de korte analyse van de hoofdtrainer. Een knikje naar elkaar was in principe genoeg om te weten dat hij de opdracht mocht afvinken. Ik hoor jullie bijna denken: "Ja, hoe dan......!?" Door 100% focus op het voorkomen van een redding en je verdedigers te gebruiken als een soort schild, als jouw soldaten. Korte opdrachten geven: "stap door, zijlijn dichtzetten, voorzet eruit halen, linkerbeen, linkerbeen, etc etc".

Weet wanneer je stil moet zijn

Als je dit leest zou je als keeper bijna gaan veranderen in een robot, iemand die bij een babbelbox aan de slag kan. Doe dat vooral niet! Ben op tijd stil, bemoei je zo min mogelijk met de opbouw, behalve als je een oplossing hebt of jij de oplossing bent. Maar let vooral ook op je intonatie! Als je als keeper veel aan het praten bent, bestaat het gevaar dat spelers je niet meer gaan horen, je stem wordt een achtergrondgeluid. Naast timing is daarom intonatie van essentieel belang. De manier waarop je iets zegt of vraagt is absoluut bepalend voor de reactie daarop. Het vragen van een terugspeelbal, zonder directe druk of gevaar kan op een andere manier dan wanneer je als keeper wil dat je laatste man de bal naar de zijkant kopt in een luchtduel. Speel daarom vooral met je stem en vraag spelers na een korte partij op de training wat ze gehoord hebben. Ik weet dat veel jongens dit niet doen, misschien omdat ze het niet durven, maar door met elkaar ook over dit deel van het voetbalspelletje te praten kom je samen tot betere resultaten.

Tips 

Als afsluiting nog wat tips voor (keepers)trainers:

1. Vraag (of eigenlijk eis) van keepers ook tijdens vormen zonder spelers al om te coachen, zichzelf te laten horen

2. Ga als trainer bij (kleine) partijtjes in of achter de goal van een keeper staan om te horen wat hij zegt*
* geeft hij opdrachten, is niet iedere coaching met hetzelfde volume en houdt hij rekening met intonatie in zijn stem

3. Train zoveel mogelijk wedstrijdechte vormen waarbij een keeper moet samenwerken met zijn verdedigers

4. Gebruik wedstrijdsituaties (positief en negatief) als voorbeeld om samen verder te bouwen.

 

bjorn van haaren
Op 15-10-2015
Geschreven door: Bjorn van Haaren
In: Innovatie